Salmoneloze

Salmoneloze su sve bolesti koje prouzrokuju salmonele. U salmoneloze u širem smislu riječi spada i trbušni tifus. Međutim kada se govori o salmonelozama obično se ne misli na trbušni tifus nego na salmoneloze u užem smislu u koje spadaju sve salmoneloze izuzev trbušnog tifusa. Salmoneloze se klinički mogu ispoljavati kao: akutni gastroenteritis, paratifus(salmonela-groznica) i septikemija sa metastatskim ognjištima.

salmonela

Epidemiologija

Salmoneloze su u prvom redu bolesti životinja. Najviše oboljlevaju goveda, svinje, perad, štakori i miševi. Izvor infekcije su bolesne životinje, odnosno njihovi produkti, zatim bolesnici i kliconoše. Bolest se prenosi inficiranom hranom koja se jede sirova ili nedovoljno termički obrađena, zatim kontaktom sa bolesnicima i kliconošama.

Etiologija

Do danas je otkriveno oko 1700 serotipova salmonela koje su patogene za životinje a od njih je za čovjeka patogeno nekoliko. Podjeljene su u 7 grupa a na osnovu strukture antigena na serološke tipove. Salmonele su dobile imena prema autorima koji su ih otkrili (S. Schottmulleri), mjestu gdje su izolovane (S. Jawa Dublin), ili prema životinjama kaje najviše obolijevaju (S. typhi murium) Salmonella typhi murium je na svijetu najrasprostranjenija i na nju otpada 70% svih salmonela.

Patogeneza

Da bi se pojavilo oboljenje treba da se konzumira veliki broj bakterija. nekoliko miliona, pa i milijardi.

Uzročnici na sluznici gastrointestinalnog trakta svojim prisustvom izazivaju upalu, zatim dolazi do oslobađanja endotoksina i intoksikacije. Klinički sindrom koji radi toga nastaje je akutni febrilni gastroenteritis, koji je najčešći klinički oblik salmoneloza.

Sa sluznice tankog crijeva salmonele mogu prodirati i u mezenterijalne limfne žlijezde, a zatim u krvotok, dajući bakterijemiju i intoksikaciju, slično kao kod trbušnog tifusa. Simptomi koji zbog toga nastaju slični su simptomima trbušnog tifusa. pa ovaj klinički oblik nazivamo paratifus ili salmonela groznica.

Salmonele mogu poprimiti osobine piogenih uzročnika, prodirati u krvotok, naseljavati se u pojedine organe i davati kliničke simptome septikemije.

Klinički oblici salmoneloza

  • Akutni gastroenteritis

Najčešći klinički oblik salmoneloza. Inkubacija je 6 do 48 sati. Bolest počinje naglo malaksalošću, bolovima u trbuhu, mučninom, povraćanjem i proljevom. Stolice su enterične, vodenaste, žute, smrdljive, a vrlo rijetko sluzavo-krvave. Pored gastrointestinalnih simptoma, pojave se i opšti simptomi, temperatura, glavobolja, bolovi u mišićima i zglobovima.

Tok bolesti je benigan. Nakon 2 do 3 dana temperatura pada na normalu, bolovi u trbuhu prestaju kao i povraćanje. Broj stolica se normalizuje, one postaju kašaste i konačno formirane.

Bolest se može manifestovati i u veoma blagom kliničkom obliku, sa umjerenim bolovima u trbuhu i povraćanjem bez proljeva, ili samo sa nekoliko tečnih stolica u toku jednog dana. Bolesnici su subfebrilni i li potpuno afebrilni. Iznimno kod teških slučajeva bolesti zbog velikog gubitka tečnosti i elektrolita pored teške eksikacije dolazi do poremećaja acidobazne ravnoteže, oligurije i hemodinamskog kolapsa.

Dijagnoza - na osnovu kliničke slike, epidemioloških podataka a potvrđuje se izolacijom uzročnika iz izbljuvka, stolice i eventualno ostataka hrane.

Diferencijalna dijagnoza - dolaze u obzir gastroenteritisi druge etiologije, izazvani u prvom redu šigelama, stafilokokima, klostridijum perfrigensom, zatim abdominalna oboljenja koja mogu biti praćena proljevom kao na primjer akutni apendicitis, akutni adneksitis, ileus i dr.

Prognoza - dobra, jer gotovo svi bolesnici ozdrave. Smrt može nastupiti iznimno u kolapsu ili radi bubrežne insuficijencije.

Terapija - Terapija je simptomatska dijetetska. U prvom redu treba nadoknaditi izgubljenu tečnost, peroralnim ili parenteralnim putem. Antibiotici se upotrebljavaju iznimno i to samo kod protrahiranog toka i višekratne izolacije uzročnika iz stolice.

  • Paratifus ili salmonela groznica

Najčešće su uzročnici Salmonella paratyphi A, B ili C. Klinička slika je slična trbušnom tifusu, ali se od njega razlikuje naglijim početkom, jače izraženim gastrointestinalnim simptomima, temperaturom koja ima više remitentan karakter i kraći tok bolesti. Komplikacije su znatno rjeđe, nego kod trbušnog tifusa.

Difrencijalna dijagnoza – dolaze u obzir u prvom redu lakši oblici trbušnog tifusa, zatim ostala opšta i gastrointestinalna oboljenja.

Prognoza - dosta dobra, ali su mogući i smrtni ishodi, ako su u pitanju mala djeca i starci.

Terapija – etiološka, dijetetska i simptomatska. U etiološkoj terapiji dolazi u obzir hloramfenkol i penbritin. Dužina terapije i doze su iste kao i kod trbušnog tifusa. To se isto odnosi na simptomatsku i dijetetsku terapiju.

  • Septikemija

Septikemija je najrjeđi, ali najteži klinički oblik salmoneloza. Oboljevaju najviše mala djeca, a znatno rjeđe odrasli. Bolest počinje naglo, visokom temperaturom i groznicom. Opšti simptomi su veoma teški. Ubrzo se jave i simptomi metastaza i težina bolesti zavisi od toga u kom su se organu metastaze javile. Najčešće lokalizacije su u plućima, pleuri moždanim opnama, žučnom mjehuru, bubrezima, srčanim zaliscima, kostima i zglobovima.

Dijagnoza - postavlja se izolacijom uzročnika iz krvi ili metastatskih žarišta.

Diferencijalna dijagnoza – dolaze u obzir septična stanja izazvana piogenim uzročnicima, u prvom redu sttafilokokama i streptokokama.

Prognoza – loša i zavisi u prvom redu od uzrasta bolesnika i metastatskih žarišta.

Terapija – etiološka i simptomatska. U prvom redu hloramfenikol, ali njegovo djelovanje nije onako promptno kao kod trbušnog tifusa. Mogu se dati i sintetski pencilini, ili antibiotici prema antibiogramu. Ponekad dolazi u obzir i operativna terapija, što zavisi od metastatskih žarišta.

Profilaksa – za sve kliničke oblike salmoneloza ista. Efikasne mjere kontrole proizvodnje i distribucije živežnih namirnica, zatim eliminisanje kliconoša iz tog posla, i konačno higijenske mjere koje se preporučuju u borbi protiv fekalnooralnih infekcija.

Salmoneloze 5.00/5, (100.00%), 1
Don't be shellfish...Share on FacebookShare on TumblrTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Google+