Salmoneloze

Salmoneloze su sve bolesti koje prouzrokuju salmonele. U salmoneloze u ┼íirem smislu rije─Źi spada i trbu┼íni tifus. Me─Ĺutim kada se govori o salmonelozama obi─Źno se ne misli na trbu┼íni tifus nego na salmoneloze u u┼żem smislu u koje spadaju sve salmoneloze izuzev trbu┼ínog tifusa. Salmoneloze se klini─Źki mogu ispoljavati kao: akutni gastroenteritis, paratifus(salmonela-groznica) i septikemija sa metastatskim ognji┼ítima.

salmonela

Epidemiologija

Salmoneloze su u prvom redu bolesti ┼żivotinja. Najvi┼íe oboljlevaju goveda, svinje, perad, ┼ítakori i mi┼íevi. Izvor infekcije su bolesne ┼żivotinje, odnosno njihovi produkti, zatim bolesnici i klicono┼íe. Bolest se prenosi inficiranom hranom koja se jede sirova ili nedovoljno termi─Źki obra─Ĺena, zatim kontaktom sa bolesnicima i klicono┼íama.

Etiologija

Do danas je otkriveno oko 1700 serotipova salmonela koje su patogene za ┼żivotinje a od njih je za ─Źovjeka patogeno nekoliko. Podjeljene su u 7 grupa a na osnovu strukture antigena na serolo┼íke tipove. Salmonele su dobile imena prema autorima koji su ih otkrili (S. Schottmulleri), mjestu gdje su izolovane (S. Jawa Dublin), ili prema ┼żivotinjama kaje najvi┼íe obolijevaju (S. typhi murium) Salmonella typhi murium je na svijetu najrasprostranjenija i na nju otpada 70% svih salmonela.

Patogeneza

Da bi se pojavilo oboljenje treba da se konzumira veliki broj bakterija. nekoliko miliona, pa i milijardi.

Uzro─Źnici na sluznici gastrointestinalnog trakta svojim prisustvom izazivaju upalu, zatim dolazi do osloba─Ĺanja endotoksina i intoksikacije. Klini─Źki sindrom koji radi toga nastaje je akutni febrilni gastroenteritis, koji je naj─Źe┼í─çi klini─Źki oblik salmoneloza.

Sa sluznice tankog crijeva salmonele mogu prodirati i u mezenterijalne limfne ┼żlijezde, a zatim u krvotok, daju─çi bakterijemiju i intoksikaciju, sli─Źno kao kod trbu┼ínog tifusa. Simptomi koji zbog toga nastaju sli─Źni su simptomima trbu┼ínog tifusa. pa ovaj klini─Źki oblik nazivamo paratifus ili salmonela groznica.

Salmonele mogu poprimiti osobine piogenih uzro─Źnika, prodirati u krvotok, naseljavati se u pojedine organe i davati klini─Źke simptome septikemije.

Klini─Źki oblici salmoneloza

  • Akutni gastroenteritis

Naj─Źe┼í─çi klini─Źki oblik salmoneloza. Inkubacija je 6 do 48 sati. Bolest po─Źinje naglo malaksalo┼í─çu, bolovima u trbuhu, mu─Źninom, povra─çanjem i proljevom. Stolice su enteri─Źne, vodenaste, ┼żute, smrdljive, a vrlo rijetko sluzavo-krvave. Pored gastrointestinalnih simptoma, pojave se i op┼íti simptomi, temperatura, glavobolja, bolovi u mi┼íi─çima i zglobovima.

Tok bolesti je benigan. Nakon 2 do 3 dana temperatura pada na normalu, bolovi u trbuhu prestaju kao i povra─çanje. Broj stolica se normalizuje, one postaju ka┼íaste i kona─Źno formirane.

Bolest se mo┼że manifestovati i u veoma blagom klini─Źkom obliku, sa umjerenim bolovima u trbuhu i povra─çanjem bez proljeva, ili samo sa nekoliko te─Źnih stolica u toku jednog dana. Bolesnici su subfebrilni i li potpuno afebrilni. Iznimno kod te┼íkih slu─Źajeva bolesti zbog velikog gubitka te─Źnosti i elektrolita pored te┼íke eksikacije dolazi do poreme─çaja acidobazne ravnote┼że, oligurije i hemodinamskog kolapsa.

Dijagnoza - na osnovu klini─Źke slike, epidemiolo┼íkih podataka a potvr─Ĺuje se izolacijom uzro─Źnika iz izbljuvka, stolice i eventualno ostataka hrane.

Diferencijalna dijagnoza - dolaze u obzir gastroenteritisi druge etiologije, izazvani u prvom redu šigelama, stafilokokima, klostridijum perfrigensom, zatim abdominalna oboljenja koja mogu biti praćena proljevom kao na primjer akutni apendicitis, akutni adneksitis, ileus i dr.

Prognoza - dobra, jer gotovo svi bolesnici ozdrave. Smrt mo┼że nastupiti iznimno u kolapsu ili radi bubre┼żne insuficijencije.

Terapija - Terapija je simptomatska dijetetska. U prvom redu treba nadoknaditi izgubljenu te─Źnost, peroralnim ili parenteralnim putem. Antibiotici se upotrebljavaju iznimno i to samo kod protrahiranog toka i vi┼íekratne izolacije uzro─Źnika iz stolice.

  • Paratifus ili salmonela groznica

Naj─Źe┼í─çe su uzro─Źnici Salmonella paratyphi A, B ili C. Klini─Źka slika je sli─Źna trbu┼ínom tifusu, ali se od njega razlikuje naglijim po─Źetkom, ja─Źe izra┼żenim gastrointestinalnim simptomima, temperaturom koja ima vi┼íe remitentan karakter i kra─çi tok bolesti. Komplikacije su znatno rje─Ĺe, nego kod trbu┼ínog tifusa.

Difrencijalna dijagnoza – dolaze u obzir u prvom redu lak┼íi oblici trbu┼ínog tifusa, zatim ostala op┼íta i gastrointestinalna oboljenja.

Prognoza - dosta dobra, ali su mogu─çi i smrtni ishodi, ako su u pitanju mala djeca i starci.

Terapija – etiolo┼íka, dijetetska i simptomatska. U etiolo┼íkoj terapiji dolazi u obzir hloramfenkol i penbritin. Du┼żina terapije i doze su iste kao i kod trbu┼ínog tifusa. To se isto odnosi na simptomatsku i dijetetsku terapiju.

  • Septikemija

Septikemija je najrje─Ĺi, ali najte┼żi klini─Źki oblik salmoneloza. Oboljevaju najvi┼íe mala djeca, a znatno rje─Ĺe odrasli. Bolest po─Źinje naglo, visokom temperaturom i groznicom. Op┼íti simptomi su veoma te┼íki. Ubrzo se jave i simptomi metastaza i te┼żina bolesti zavisi od toga u kom su se organu metastaze javile. Naj─Źe┼í─çe lokalizacije su u plu─çima, pleuri mo┼żdanim opnama, ┼żu─Źnom mjehuru, bubrezima, sr─Źanim zaliscima, kostima i zglobovima.

Dijagnoza - postavlja se izolacijom uzro─Źnika iz krvi ili metastatskih ┼żari┼íta.

Diferencijalna dijagnoza – dolaze u obzir septi─Źna stanja izazvana piogenim uzro─Źnicima, u prvom redu sttafilokokama i streptokokama.

Prognoza – lo┼ía i zavisi u prvom redu od uzrasta bolesnika i metastatskih ┼żari┼íta.

Terapija – etiolo┼íka i simptomatska. U prvom redu hloramfenikol, ali njegovo djelovanje nije onako promptno kao kod trbu┼ínog tifusa. Mogu se dati i sintetski pencilini, ili antibiotici prema antibiogramu. Ponekad dolazi u obzir i operativna terapija, ┼íto zavisi od metastatskih ┼żari┼íta.

Profilaksa – za sve klini─Źke oblike salmoneloza ista. Efikasne mjere kontrole proizvodnje i distribucije ┼żive┼żnih namirnica, zatim eliminisanje klicono┼ía iz tog posla, i kona─Źno higijenske mjere koje se preporu─Źuju u borbi protiv fekalnooralnih infekcija.

Salmoneloze 5.00/5, (100.00%), 1
  • Share on Tumblr