Pestis – kuga

Yersinia pestis
Yersinia pestis

Definicija

Kuga (pestis) je te┼íka zarazna bolest bakterijalne etiologije, koja spada u grupu zoonoza i karantenskih bolesti. Klini─Źki se mo┼że manifestovati kao zapaljenje limfnih ┼żlijezda, zapaljenje plu─ça ili sepsa.

Epidemiologija

Jo┼í i danas kuga vlada endemski u nekim krajevima Azije i Afrike, odakle se povremeno prenosi u druge krajeve svijeta. Izvor infekcije su glodari u prvom redu mi┼íevi i pacovi. Me─Ĺu glodarima bolest se prenosi preko buha, a buhe prenose bolest i na ─Źovjeka. Infekcia se mo┼że prenijeti i direktno do bolesnika kaplji─Źnim putem, ako on boluje od plu─çne kuge.

Etiopatogeneza

Uzro─Źnik kuge je gram negativan kokobacil, Yersinia pestis (Pasterella pestis). Patogen je za glodare i ─Źovjeka i posjeduje endotoksine. Ulazna vrata su ko┼ża, rje─Ĺe sluznice. Uzro─Źnici dospiju do regionalnih limfnih ┼żlijezda, osloba─Ĺaju endotoksine i izazivaju otok limftiih ┼żlijezda i op┼ítu intoksikamiju. Patogeni proces se mo┼że na ovome i zaustaviti, ali uzro─Źnici krvnim i limfnim putem mogu prodrijeti i do drugih limfnih ┼żlijezda, daju─çi generalizaciju limfadenopatiju i sepsu ili hematogenim i aerogenim putem do─çi u plu─ça i izazivati pneumoniju.

Klini─Źka slika

Inkubacija kod kuge traje jedan do pet dana. Razlikuju se tri klini─Źka oblika: bubonski, plu─çni i septikemi─Źni.

  • Bubonska kuga je najlak┼íi, ali naj─Źe┼í─çi oblik bolesti. Na ulaznim vratima infekcije obi─Źno na nozi, mo┼że se pojaviti mjehuri─ç ispunjen gnojnohemoragi─Źnim sadr┼żajem, ali to je veoma rijetko. Ubrzo se pojavi otok regionalnih limfnih ┼żlijezda koje su bolne na palpaciju. Ovaj otok mo┼że spontano regresirati, ali se ─Źe┼í─çe zagnoji i gnoj se drenira. Rje─Ĺe budu zahva─çene i druge limfne ┼żlijezde ili se bolest komplikuje sepsom i upalom plu─ça. U po─Źetku bolesti izra┼żeni su i op┼íti simptomi sa umjerenom temperaturom, a kada se ┼żlijezde po─Źinju zagnojavati op┼íti simptomi se pogor┼íavaju, temperatura poraste i ostaje visoka sve dok se zagnojene ┼żlijezde ne po─Źnu drenirati.
  • Septikemi─Źni oblik je najte┼żi oblik kuge. Mo┼że nastati primarno, ili sekundarno u toku bubonskog oblika. Po─Źetak je brutalan, sa veoma te┼íkim infekeioznim i toksi─Źnim simptomima, hepatosplenomegalijom i difuznim krvarenjem po ko┼żi. Evolucija je veoma brza i bolest se letalno zavr┼íi za 2 do 3 dana u komi.
  • Plu─çna kuga je isto tako te┼żak oblik kuge. Inkubacija varira od nekoliko sati do 10 dana. Po─Źetak bolesti je nagao sa visokom temperaturom tresavicom, probadanjem u prsima, dispneom i ka┼íljem. Ka┼íalj je produktivan, a sputum je sluzavo-krvav. Smrt nastupa za nekoliko dana, obi─Źno pod slikom edema plu─ça.

Dijagnoza

Postavlja se na osnovu klini─Źke slike, epidemiolo┼íkih podataka, a dokazuje se izolacijom uzro─Źnika iz gnoja, sputuma i krvi. Dolaze u obzir i serolo┼íke pretrage, ali su titrovi niski 1:10 do 1:50 (RVK).

Diferencijalna dijagnoza

U diferencijalnoj dijagnozi bubonske kuge dolazi u obzir tularemija, bolest ogreba ma─Źke, crni pri┼ít i piogene infekcije limfnih ┼żlijezda.

Kod plu─çne kuge dolaze u obzir pneumonije druge etiologije u prvom redu pneumonija u toku antraksa i gripe. Septikemi─Źki oblik mo┼że imati sli─Źnosti sa septikemijama druge etiologije, u prvom redu sa meningokoknom sepsom, zatim sa rikeciozama i salmonelozama.

Prognoza

Kod nelije─Źenih bolesnika smrtnost kod kuge je uglavnom visoka, kre─çe se uglavnom i do 60%, a kod plu─çnog i septi─Źnog oblika, gotovo i do 100%. Uvo─Ĺenjem antibiotske terapije prognoza bolesti je znatno pobolj┼íana i smrtnost je smanjena na svega 5 do 10%.

Terapija

Terapija je etiološka i simptomatska. Od antibiotika najbolje djeluje streptomicin sam ili u kombinaciji sa drugim antibioticima.

Profilaksa

Sastoji se u strogoj izolaciji oboljelih, nadzora nad endemskim podru─Źjima, dezinfekcijom i deratizacijom brodova koji dolaze iz endemskih podru─Źja.

  • Share on Tumblr