Bruceloza

bruceloza(Malteška groznica, Bangova bolest, Sredozemna groznica) Definicija
Bruceloze su zoonoze, bolesti zajedničke Ijudima i životinjama. Bolest se karakterizira akutnim, subakutnim i hroničnim tokom. Septikemija, sa posebnim afinitetom prema nervnom sistemu, zglobovima i jetri, je oblik bruceloze.

Epidemiotogija

Rezervoar infekeije su domaće životinje: koze. ovce, goveda, svinje, konji, psi i ptice. Od ovih životinja Ijudi se inficiraju preko mlijeka, mesa (od koza), mliječnih proizvoda: sir, puter, kajmak, zatim, radeći sa bolesnim životinjama kod kojih je došlo do abortusa (genitalni put) i znatno rjeđe preko urina. Prenošenje je moguće i preko raznih predmeta kojima se Ijudi služe, ali je vrlo rijetko. Bolest je profesionalne prirode pa oboljevaju: mesari, veterinari, zemljoradnici i laboranti. Ulazna vrata infekcije su probavni trakt i ledirana koža. Bruceloze su proširene u čitavom svijetu.

Etiologija

bruceloza1Uzročnici su brucele, gram negativni kokobacili. BruceHa melitensis je najčešći uzročnik oboljevanja koza i ovaca, od kojih se prenosi na Ijude (Febris melitensis). Brucella abortus Bang dovodi do oboljenja goveda (Brucellosis Bang). Brucellasilis dovodi do oboIjevanja svinja a preko njih i Ijudi (Brucellosis suis.). Brucella canis izaziva oboljevanje pasa. Ova specifičnost za pojedine životinje nije isključiva, već se brucele mogu naći i kod drugih životinjskih vrsta.

Patogeneza

Kod životinja se bolest manifestira kao lokalna, generalizirana ili inaparentna infekcija.
Ulazna vrata infekcije kod Ijudi su probavni trak i ledirana koža Na ulaznom mjestu javi se lokalna upala. Sa ovog ishodišta, bilo da je to koža ili sluznica, bacili prodiru preko limfnih sudova do obližnjih limfnih žlijezda gdje se počnu razmnožavati (primarno žarište). Ovaj period odgovora inkubaciji. Odavde preko limfnih ^ddcva dospijevaju u krvotok (primarna bakterijemija) kojim K^ aju i zadrže se u jetri, koštanoj srži, slezeni, testisu, bubregu, endokardu, meningama i udaljenim limfnim žlijezdama, gdje se stvaraju granulomi sastavljeni od mononuklearnih epiteloidnih ćelija. Ponekad se stvaraju mali apscesi u pojedinim organima (metastatska žarišta). Iz ovih metastatskih žarišta može doći do ponovnog prodora uzročnika u krv (sekundarna bakterijemija).

Klinička slika

Inkubacija se kreće od 7 do 21 dan.
Klinička slika pokazuje izraziti polimorfizam. Početak bolesti je ili jedva primjetan ili sa izraženim opštim infektivnim sindromom, tako da se praktički ne razlikuje od drugih febrilnih oboljenja. Najdominantniji su simptomi: temperatura undulantnog tipa, obilno znojenje, izraženi bolovi u mišićima, zglobovima i kostima. Bolest se karakterizira serijom febrilnih talasa koji traju od 4 do 25 dana. U ovom talasu, ascendentna faza traje duže, 3 do 12 dana, faza akmisa kraće, 1 do 4 dana, dok descendentna faza 3 do 12 dana, isto kao i početna ascendentna. Iza svakog talasa slijedi period apireksije. Temperaturne oscilacije pokazuju različite amplitude, nekada 2 stepena, nekada 1 stepen, a nekada i manje. Temperatura u fazi akmisa prelazi 40° (febris undulans). Znojenje je obilno, profuzno i predominira kada temperatura pada. Bolesnik se prosto ^kupa u zno.ju«, a znoj ima miris trule slame«.
Objektivni nalaz u ovom febrilnom početku (akutno febrilni stadij traje najmanje 7 dana) pokazuje sljedeće simptome: Arterijalnu hipotenziju, tahikardiju, laki faringitis i lako povećanu jetru i slezenu. Ponekad se može konstatovati subikterus i poliadenopatija.
Najrazvijeniji simptomi su primjećeni tek u četvrtoj sedmici bolesti. Hematološki nalaz u ovom stadiju pokazuje leukopeniju sa limfocitozom, hipohromnu anemiju i trombocitopeniju.
U daljem toku se javljaju simptomi lokalizacije procesa koji se na ovaj stadij prosto neprimjetno nadovežu (visceralni stadij).
Osteoartikularna lokalizacija se karakteriše pojavom artritisa koji rjeđe zahvata više zglobova. Lokalizira se na velike zglobove: sakroilijakalni, koksofemoralni, lakatni, koljeni i skočni zglob. Svi ovi artritisi imaju jako izraženi inflamatorni izgled, sa tendencijom ka spontanoj rezoluciji. Artritisi mogu biti akutni, subakutni i hronični. Osteitisi rebara i sternuma su češća pojava u hroničnoj brucelozi. Ponekad se nađe hidroartroza koljena sa uzročnikom u eksudatu.
Genitalne lokalizacije, među kojima orhitis, su jedna od najčešćih pojava (oko 20% ). Javlja se kasnije, između 2 do 3 mjeseca bolesti. Oforitis je vrlo rijetka lokalizacija.
Plućne lokalizacije se manifestuju kao bronhopneumonije, pseudomilijarne pneumonije, gnojni ili serofibrozni pleuritisi sa nalazom brucela. Evolucija je uglavnom povoljna.
Kardijalne lokalizacie kao miokarditis, endokarditis
i perikarditis spadaju u rijetke pojave.
Hepatobilijarna lokalizacija je vrlo česta a manifestuje se pojavom akutnog hepatitisa.
Bruceloza se može spontano izliječiti nakon više sedmica, ili pak preći u hroničnu formu.

Klinički oblici

Laki oblici, naročito kod Bango^e bolesti, prolaze pod slikom kratkotrajnog febrilnog oboljenja.
Fudroajantni maligni oblik sa septičnotoksičnim simptomima uz pojavu malignog sindroma.
Tifoidni oblik (melitotoksični tifus) sa simptomima koji liče na abdominalni tifus (kontinua, splenomegalija).
Subhronični oblici sa pojavom recidiva.
Hronični oblici mogu trajati više godina, čak do 10 godina, a manifestiraju se najčešće osteoartikularnim promjenama.

Dijagnoza

Za dijagnozu, veoma važnu ulogu imaju dobri anamnestički podaci, objektivni nalaz i evolucija bolesti. Hemokultura za vrijeme febrilnih ataka, a naročito u fazi akmisa je skoro uvijek pozitivna.
Brucele se mogu iskultivisati iz pleuralnog eksudata, iz zgloba, urina, koštane srži i punktata žlijezda. Biološki ogled na zamorcima se koristi, ali za rezultat treba dugo čekati (8 sedmica).
Serološke reakcije, među kojima Wrightova reakcija aglutinacije, ima najveću praktičnu primjenu. Titar od 1: 200 se smatra pozitivnim i javlja se već krajem druge sedmice bolesti (94% pozitivna). RVK i reakcija hemaglutinacije su također u upotrebi. Za intradermalne testove se upotrebljava abortin i rnelitin.
Diferencijalna dijagnoza
1) U diferencijalnoj dijagnozi dolaze u obzir oboljenja sa protrahirancm febrilnošću uz hepatosplenomegaliju.
a) Abdominalni tifus, ali hemokultura i Vidalova reakcija mogu uputiti na pravu dijagnozu.
b) Tuberkuloza, a naročito milijarna. Međutim, plućni nalaz potvrđuje dijagnozu.
c) Malarija ima tipične atake temperature, a nalaz plazmodija potvrđuje dijagnozu.
d) Lišmanijaza sa tipičnim izgledom kože (pepeljastosiva) ogromna hepatosplenomegalija 1 pozitivan Formolgel i neostibozanski test, te nalaz lišmanija potvrđuje dijagnozu.
e) Kolagenoze kao sistemni lupus se isključuju nalazom LE ćelija, pozitivnim RoseWalerovim testom, hiperproteinemijom i hipergamaglobulinemij om.
f) Limfogranulomatoza se isključuje na osnovu nalaza periferne krvi, sternalnog punktata i limfografijom.
g) Hronične leukoze.
h) Infektivna monokuleoza ima karakteristične simptome, hematološki nalaz i PaulBunelovu reakciju pozitivnu.
2) Kod koštanozglobnih lokalizacija dolazi u obzir:
a) akutni i hronični reumatizam.
b) artritisi bakterijske etiologije.
c) osteomijelitisi bakterijske genezć.
d) spondiloartroze.
e) hemartros i dr.
3) Kod genitalne lokalizacije orhitisi i orhiepididimitisi druge etiologije.
Značaj za opšte narodnu odbranu
U slučaju rata, brucele se mogu upotrijebiti kao biološko oružje, s tim, što bi životinje bile inficirane i na taj način se stvohla mnogobrojna endemska žirišta. Iz ovih žarišta infekeija bi se proširila i na Ijude. Osim toga, veliki broj oboljelih životinja se ne bi mogao koristiti u prehrani, čime bi se oskudni prehrambeni fondovi u ratnim uslovima znatno smanjili.
Uzročnici se mogu baciti u obliku aerosola u tovilišta, staje i na pašnjake. U ovim uslovima mora postojati vrlo stroga kontrola distribucije hrane (mlijeko).

Terapija

Obavezna je hospitalizacija. Za liječenje se upotrebljavaju streptomicin, tetraciklin i hloramfenikol. Liječenje traje još 10 dana nakon pada temperature. Zbog pojave recidiva, preporučuje se obnavljanje terapije za 20 do 25 dana. Kod hroničnih oblika daje se kombinacija antibiotika i vakcinoterapija. U teškim slučajevima je indicirana kortikoterapija i transfuzija krvi.
Zaštita
Najefikasnije su veterinarske mjere koje se moraju striktno sprovoditi. Vakcinisanje Ijudi se ne sprovodi. Ruski autori su proizveli atenuiranu vakcinu.

Don't be shellfish...Share on FacebookShare on TumblrTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Google+