Botulizam

Botulizam je alimentarna intoksikacija izazvana toksinima Clostridium botulinuma. Glavni klinički simptomi su ekstremna slabost poprečnoprugaste i glatke muskulature, sekretorni poremećaji i digestivne smetnje.

EPIDEMIOLOGIJA

Botulizam je oboljenje koje se pojavljuje u svim krajevima svijeta. U našoj zemlji je to relativno rijetko oboljenje. Izvor infekcije je uglavnom konzervirana hrana koja sadrži toksin Clostridium botulinuma. Najčešće se radi o suhom mesu koje je sušeno na dimu, zatim usoljenom mesu i konzerviranom povrću, grašku, grahu, boraniji itd. Posebno dolazi u obzir hrana koja se konzervira u domaćinstvima.

ETIOLOGIJA

botulizam2Uzročnik je Clostridium botulinum. To je gram-pozitivan anaeroban bacil koji stvara spore. Luči veoma jak egzotoksin, koji spada u red najtoksičnijih kličnih produkata. Toksin je termolabilan i razara se na 80 stepeni. Antigenski se razlikuje 5 tipova uzročnika A, B, C, D i E, od kojih su samo A, B i E patogeni za čovjeka.

PATOGENEZA

Kada sa zagađenom hranom toksin dospije u digestivni trakt, on se apsorbira u krv, a zatim se veže za kranijalni i abdominalni parasimpatikus i završetke motornih živaca u mišićima. Iznimno ulazna vrata mogu biti i inficirana rana na koži, gdje se uzročnici razmnožavaju i luče toksine.

KIINIČKA SLIKA

Inkubacija kod botulizma je jedan do dva dana. Bolest počinje naglo, glavoboljom, vrtoglavicom, brzim umaranjem i slabošću mišića. Gastrointestinalne smetnje se javljaju samo kod jedne trećine bolesnika. Slijedi zatim pareza akomodacije, diplopija, ptoza očnih kapaka i strabizam ili samo pojedini od ovih simptoma. Gutanje je otežano, glas oslabljen ili afoničan. Usta su suha zbog smanjenog lučenja pljuvačke, a oslabljena je i sekrecija suznih i znojnih žlijezda. Pored toga može se javiti paraliza peristaltike i mokraćnog mjehura. Na donjim ekstremitetima pojave se pareze i paralize koje zahvataju pretežno proksimalne dijelove. Tetivni refleksi su očuvani, jer se često radi više o krajnjoj iscrpljenosti, nego o pravim parezama i paralizama. Senzibilitet je očuvan.
Od opštih simptoma sem izrazite slabosti nema drugih poremećaja. Puls, arterijalna tenzija, respiracija i temperatura su normalni. Svijest je uvijek očuvana. Bolest se može letalno završiti, u prva dva dana radi respiratorne insuficijencije. Ako bolesnici prežive, rekonvalescencija je duga, ali sekvela nema.

DIJAGNOZA

botulzam_sporesDijagnoza se postavlja na osnovu dosta karakteristične kliničke slike, epidemioloških padataka, ako oboli više osoba istovremeno, a potvrđuje dokazom toksina u krvi, izbljuvku i ostacima hrane.
Diferencijalna dijagnoza
Ako se jave gastrointestinalni simptomi prije pojave nervnih simptoma u diferencijalnoj dijagnozi dolaze u obzir alimentarne intoksikacije druge etiologije. Kada se ispolje nervni simptomi, onda dolazi u obzir trovanje atropinom. difterične paralize, dječija paraliza, encefalitis, trovanje gljivama, trovanje metilnim alkoholom itd.

TERAPIJA

U prva 24 sata treba dati polivalentni serum tipova A i B i monovalentni serum tipa E, u dozi od 20 do 50.000 jedinica. Dolazi u obzir i ispiranje želuca u samom početku bolesti, zatim infuzije, pilokarpin, a u slučaju akutne respiratorne insrficijencije umjetna ventilacija.

PREVENCIJA

U prevenciji botulizma dolazi u obzir nadzor nad proizvodnjom konzervirane hrane, prokuhavanje konzervi 6 do 10 minuta prije upotrebe, i aplikacije seruma profilaktički, ako je došlo do intoksikacije prije pojave prvih simptoma bolesti.

  • Share on Tumblr