Nervi, plexusi i ganglioni

Plexus pevinus
Plexus pevinus

Ganglion

Ganglioni su manje ili veće nakupine nervnih ćelija koje su uklopljene u tok pojedinih perifernih nerava. Mogu biti izgrađeni od pseudounipolarnih stanica kao što je slučaj sa spinalnim ganglionima, potom od bipolarnih stanica kao što su ganglion spirale i vestibulare u sklopu osmog moždanog živca, ili mogu biti izgrađeni od multipolarnih nervnih stanica kao što je slučaj sa simpatičkim ganglionima. Funkcionalno razlikujemo senzibilne ganglione (ganglion spinale, ganglion trigeminale itd), senzorne (ganglion spirale i vestibulare) i vegetativne (simpatičke i parasimpatičke). Simpatički se dijele na paravertebralne koji čine trunkus simpatikus i prevertebralne u sklopu vegetativnih pleksusa. Parasimpatički su na primjer ganglion otikum, pterigopalatinum, cilijare, submandibulare.

Nervi cervicales

Ima osam pari cervikalnih nerava. Prvi cervikalni nervi izlaze u prostoru između atlasa i okcipitalne kosti, ostali prolaze kroz intervertebralne otvore između cervikalnih pršljenova, dok osmi cervikalni nerv izlazi kroz intervertebralni otvor između osmog cervikalnog i prvog torakalnog pršljena. Prednje grane prva četiri cervikalna nerva formiraju pleksus cervikalis, dok prednje grane zadnja četiri cervikalna i prednja grana prvog torakalnog živca formiraju pleksus brahijalis.

Plexus cervicalis

Pleksus cervikalis formiraju prednje grane prva četiri cervikalna živca. Prednja grana prvog cervikalnog živca ide iza arterije vertebralis, lateralno od atlasa, potom prolazi između m. rektus kapitis lateralisa i anteriora i spaja se sa prednjom granom drugog cervikalnog živca. Prednja grana drugog cervikalnog živca ide lateralno, prolazi ispod atlasa i dijeli se na ramus ascendens i ramus descendens. Ramus ascendens se spaja sa prednjom granom prvog cervikalnog živca, dok se ramus descendens spaja sa trećim cervikalnim živcem. Kao i prednja grana drugog cervikalnog živca, tako se i prednje grane trećeg i četvrtog dijele na ramus ascendens i ramus descendens. Ramus descendens četvrtog cervikalnog živca se spaja sa plexus brahijalis.

Pleksus cervikalis se nalazi ispred procesusa transverzusa prva tri cervikalna pršljena.Njegovi nervi dijele se na rami superficijales i rami profundi. Rami superficijales us senzibilni, i u ovu grupu spadaju n. aurikularis magnus, n. okcipitalis minor, n. transverzus koli i nn. supraklavikulares. Rami profundi su motorni nervi i čine ih rami muskulares za vratne mišiće, n. cervikalis descendens i n. frenikus koji inervira dijafragmu.

Plexus lumbalis

Pleksus lumabalis formoraju prednje grane prva četiri lumbalna živca. Prednja grana prvpg lumbalnog živca prima anastomozu od zadnjeg interkostalnog i dijeli se na tri grane: prva je n. iliohipogastrikus, druga je n. ilioingvinalis, a treća se spaja sa spaja sa prednjom granom drugog lumbalnog živca čineći ansu lumbalis primu.

Prednja grana drugog lumbalnog živca prima anastomozu od prednje grane prvog lumbalnog živca, te daje n. genitofemoralis, jedan korijen za n. kutaneus femoris lateralis, i jednu jaču granu koja se spaja sa prednjom granom trećeg lumbalnog živca sa kojim čini ansu lumbalis sekundu, od koje odlazi n. obturatorius.

Prednja grana trećeg lumbalnog živca prima anastomozu od prednje grane drugog lumbalnog živca, zatim daje drugi korijen za n. kutaneus femoris lateralis, i drugi korijen za n. obturatorius. Potom se prednja grana trećeg lumbalnog spaja sa prednjom granom četvrtog lumbalnog živca čineći ansu lumbalis terciju od koje odlazi n. femoralis.

Prednja grana četvrtog lumbalnog živca daje tri grane. Prva i najveća čini n. femoralis, druga čini treći korijen za n. obturatorius, a treća se spaja sa petim lumbalnim živcem čineći trunkus lumbosakralis koji pripada pleksus sakralisu.

Plexus sacralis

Pleksus sakralis čini trunkus lumbosakralis (koji nosi niti četvrtog i petog lumbalnog živca), te prednje grane prva tri sakralna živca. Prvi sakralni živac izlazi na sakralnoj kosti kroz prvi foramen sakrale pelvinum, spaja se sa trunkus lumbosakralis i ograncima drugog i trećeg sakralnog živca, te čini najveći nerv ljudskog tijela n. ishijadikus. Drugi i treći sakralni živac šalju grane koje čine n. ishijadikus, dok im neki ogranci pripadaju pleksus pudendalisu. Osim n. ishijadikusa, od pleksusa sakralisa odlaze i još neke grane, i to: rami muskulares za mišiće zdjelice, te kožni nerv n. kutaneus femoris posterior koji inervira kožu stražnje strane natkoljenice.

Pars cephalea et cervicalis systematis autonomici

Pod ovim ispitnim pitanjem podrazumjevaju se parasimpatičke jedre i ganglioni od pojedinih kapitalnih nerava i pars cervikalis sistematis simpatici. Parasimpatičke jedre su nucleus Vestfal-Edinger (n. okulomotorius) od kojeg odlaze niti za inervaciju m. ciliarisa i m. sfinkter pupile, potom nucleus salivatorius superior (od facijalisa) od kojeg odlaze niti za glandulu lakrimalis i žljezde nosa i nepca (preko n. petrozus majora i ganglion pterigopalatinuma) i glandulu submandibularis i sublingvalis (preko horde timpani, n. lingvalisa i gangliona submandibulare), te nucleus salivatorius inferior ( n glosofaringeus) od kojeg oodlaze niti koje preko Džakobsonove anastomoze inerviraju glandulu parotis.

Ganglion stellatum

Ganglion stelatum ili cervikotoracikum nastaje spajanjem trećeg cervikalnog sa prvim torakalnim ganglionom. Ako postoji leži između procesus transverzusa sedmog cervikalnog pršljena i prvog rebra. U njega dolaze preganglionarne niti koje potiču iz centruma ciliospinale. Te niti međutim ne završavaju u njemu, već samo prolaze kroz njega i idu u ganglion cervikale superius u kojem završavaju. Iz ganglion cervikale superius te simpatičke postganglionarne niti idu za m. dilatator pupile koji pod uticajem simpatikusa dovodi do širenja zjenice odnosno do midrijaze. Osim ovih niti za ganglion cervikotoracikum ili stelatum treba još pomenuti:

Da daje rami interganglionares prema gornjem i donjem ganglionu,

Da prima rami komunikantes od sedmog i osmog cervikalnog živca, te od prvog torakalnog,

Da daje grane za arteriju tireoideu inferior, arteriju vertebralis I subklaviju,

Da daje n. kardijakus cervikalis inferior koji ide u pleksus kardijakus, te nekada daje i neparni n. kardijakus cervikalis imus, koji polazi od prvog torakalnog gangliona i spaja se sa n. kardijakus cervikalis inferior.

Pars thoracica systematis symphatici

Torakalni dio simpatikusa čini 10-12 torakalnih gangliona koji se nalaze ispred kaputa odgovarajućih rebara. Od ovog dijela trunkus simpatikusa odlaze rami interganglionares, rami medijastinales, ogranci za pleksus pulmonalis, te nervi splanhnici. Ovi ganglioni primaju i rami komunikantes od odgovarajućih torakalnih živaca. Najznačajnije grane torakalnog simpatikusa su nervi splanhnici.

Nervi splanchnici

Nervi splanhnici inerviraju crijevo, žlezde u abdomenu, endokrini aparat, slezenu i odgovarajuće krvne žile. Preko aferentnih niti, ovi nervi odvode osjećaj bola iz trbušnih organa i mezenterijuma, te osjećaj gladi u kičmenu moždinu. Razlikujemo n. splanhnikus major et minor. N. splanhnikus major polazi od 5-9. gangliona torakalnog simpatikusa. Niti porijeklom iz ovih gangliona spuštaju se niz lateralnu stranu kičme, te se u nivou 9. torakalnog pršljena ujedinjuju u jedan nerv. On prolazi kroz dijafragmu između krus medijale i intermedium, te završava na ganglija celiaka. N. splanhnikus minor odlazi od 10. i 11. torakalnog gangliona. Prolazi kroz dijafragmu lateralno od n. splanhnikus majora. Daje grane za pleksus celijakus i jedan ogranak, ramus renalis koji ide u pleksus renalis. Ovaj zadnji ogranak  može ići direktno od trunkus simpatikusa i onda se označava kao n. splanhnikus imus.

Pars abdominalis et pelvina systematis autonomici

U sklopu abdominalnog i zdjeličnog dijela autonomnog nervnog sistema nalazimo dva veoma bitna vegetativna spleta koja učestvuju u inervaciji abdominalnih I zdjeličnih organa. To su pleksus celijakus i pleksus pelvinus.

Plexus coeliacus

Pleksus celijakus je naveći vegetativni pleksus u abdomenu. Izgrađuju ga aferentne niti ili korijenovi, odgovarajući ganglioni i eferentni pleksusi koji odlaze od gangliona.

Simpatički korijenovi pleksus celijakusa su n. splanhnikus major et minor, ogranci torakalnog i lumbalnog simpatikusa, te grane pleksus aortikus toracikusa i abdominalisa. Parasimpatički korijenovi pleksus celijakusa su rami ezofagei od n. vagusa. Ganglioni su: ganglija celijaka (koji su najveći, u obliku polumjeseca i leže sa obje strane trunkus celijakusa), potom ganglion mesenterikum superius, ganglion frenikum i ganglion renale.

Eferentni pleksusi dijele se na parne i neparne. Parni su pleksus frenikus, suprarenalis, renalis, testikularis, odnosno ovarikus. Oni prate odgovarajuće arterije, i inerviraju istoimene organe. Neparni pleksusi su: pleksus hepatikus (za jetru i žučne vodove), pleksus lienalis (za slezenu), pleksus gastrikus superior et inferior (za želudac) i pleksus mezenterikus ( za tanko i veći dio debelog crijeva do fleksure koli sinistre).

Plexus pevinus

Pleksus pelvinus je naveći vegetativni pleksus u zdjelici. Izgrađuju ga aferentne niti ili korijenovi, odgovarajući ganglioni i eferentni pleksusi koji odlaze od gangliona.

Simpatički korijenovi pleksus pelvinusa sun n. hipogastrici koji se nastavljaju od pleksus hipogastrikusa, te ogranci zdjeličnog simpatikusa. Parasimpatički korijenovi sun n. pelvici koji potiču iz parasimpatičkog centra u kičmenoj moždini od 2-4. sakralnog segmenta. Ganglioni ovog spleta su ganglija pelvina koji leže na prednjoj strain sakralne kosti  u kojima završavaju pomenuti simpatički i parasimpatički korijenovi. Od ovih gangliona odlaze mnogi eferentni pleksusi koji su namjenjeni za vegetativnu inervaciju zdjeličnih oragana, i to: pleksus prostatikus, deferencijalis i pleksus vesikule seminalis (za istoimene unutrašnje muške spolne organe), potom pleksus rektalis inferior (za rectum), pleksus vesikalis (za mokraćni mjehur), zatim pleksus uterovaginalis ( za uterus i vaginu), te pleksusi za vanjske genitalne organe i to kod muškarca pleksus korporis kavernozi penis, a kod žena pleksus korporis kavernozi klitoridis.

Nervi, plexusi i ganglioni 2.75/5, (55.00%), 4
Don't be shellfish...Share on FacebookShare on TumblrTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Google+

Odgovori

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Nužna polja su označena s *

Možete koristiti ove HTML oznake i atribute: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>